سایت های نجوم

توجه : انجمن نجوم ايران هيچگونه مسئوليتی در مورد محتوای سايت‌های ذکر شده ندارد.

سايت های ايرانی
مجله نجوم www.nojum.ir

Pars Sky www.parssky.com

سايت سال جهانی فيزيک در ايران www.wyp.ir

ستاره پارسی www.persianstar.com

انجمن فيزيک ايران www.psi.ir

انجمن نجوم آماتوری آسمان توس www.toossky.com

آسمان شب www.nightsky.ir

Persian Sky www.persiansky.com


سايت های خارجی
National Aeronautics and
Space Administration (NASA) www.nasa.org

European Space Agency (ESA) www.esa.int

European Southern Observatory (ESO) www.eso.org

Canadian Space Agency (CSA) www.space.gc.ca

British National Space Center (BNSC) www.bnsc.gov.uk

Japan Aerospace
Exploration Agency (JAXA) www.jaxa.jp

National Commission on Space Activities Comisi National de Actividades Espaciales (CONAE) www.conae.gov.ar

Centre National d'Etudes Spatiales (CNES) www.cnes.fr

German Aerospace Center (DLR) www.dlr.de

Italian Space Agency (ASI) www.asi.it

National Aerospace Laboratory, The Netherlands (NLR) www.nlr.nl

Andoya Rocket Range (ARR) www.rocketrange.no

Swedish Space Corporation (SSC) www.ssc.se

Austrian Space Agency (ASA) www.asaspace.at

Austrian Society for Aerospace Medicine (ASM) www.asm.at

Danish Space Research Institute (DSRI) www.dsri.dk

Romanian Space Agency (ROSA) www.rosa.ro

Russian Space Research Institute (IKI) www.iki.rssi.ru

korea Aerospace Reserch Institute www.kari.re.kr

China National Space Administration www.cnsa.gov.cn

Indian Space Research Organisation (ISRO) www.isro.org

Australia's Commonwealth Scientific and Industrial Research Organization (CSIRO) www.csiro.au

AFRICOVER www.africover.org

Belgian Institute for Space Aeronomy (Magnetospheric Research) www.magnet.oma.be

Peoria Astronomical Society www.astronomical.org

Hawaiian Astronomical Society www.hawastsoc.org

American Astronomical Society (AAS) www.aas.org

Astronomical Society of South Australia www.assa.org.au

Astronomical Society of the Pacific www.astrosociety.org

Astronomical Society of Victoria www.asv.org.au

Royal Astronomical Society (RAS) www.ras.org.uk

Royal Astronomical Society of New Zealand www.rasnz.org.nz

The Royal Astronomical Society of Canada www.rasc.ca

درخشندگي سطحي

درخشندگي سطحي


هر كس كه چند بار اجرام غير ستاره اي نظير كهكشانها يا سحابي ها را رصد كرده باشد, مي داند كه قدر ظاهري اين اجسام كه در فهرستها و اطلسها مي آيند اغلب گمراه كننده است. در واقع قدر اين اجسام به تنهايي به ما نمي گويد با ابزارمان به خوبي مي توانيم ببينيمش يا نه. قدر به طور معمول از مجموع يا كل روشنايي جسم است, و فقط براي نشان دادن روشنايي جسم ستاره اي مانند ( نقطه اي ) مناسب است. اما براي اجسامي كه در آسمان به صورت لكه ديده مي شوند, چندان معنا ندارد. كميت مهم در برسي روشنايي اجسام غير ستاره اي درخشندگي سطحي است. طبق تعريف, درخشندگي سطحي قدر واحد سطح كوچكي از جسم, به عنوان مثال يك ثانيه قوسي مربع. ممكن است ابعاد زاويه اي و قدر دو كهكشان كاملا متفاوت باشد, ولي اگر درخشندگي سطحي شان يكسان باشد, احتمالا آن دو را با يك تلسكوپ به يك ميزان به خوبي مي بينيم.

ابتدا رابطه قدر با درخشندگي سطحي را برسي مي كنيم. طبق تعريف, اگر نسبت روشنايي دو جسم 100 باشد, اختلاف قدر آنها 5 خواهد بود. پس يك قدر اختلاف برابر است با ريشه پنجم 100, يعني حدود 2.51. هرچه قدر جسم بزرگتر باشد, آن جسم كم نورتر است. از نظر رياضي رابطه درخشندگي سطحي S, كه برحسب قدر بر واحد سطح تعريف مي شود, با قدر كل (m), و مساحت زاويه اي كل جسم بر حسب ثانيه قوس مربع (A) چنين است:

S = m + log A 2.5

براي سادگي محاسبه لگاريتم, رابطه را به صورت زير مي نويسيم:

S = m + log A / log 2.51

كه در رابطه بالا لگاريتم بر مبناي 10 است.

برنامه رايانه اي اين مقاله كه به زبان بيسيك نوشته شده است, درخشندگي سطحي اجسام گسترده با اشكال گوناگون را محاسبه مي كند. خوشه هاي كروي تقريبا گرد هستند, ولي كهكشانها ممكن است گرد, بيضوي يا بدون شكل خاص باشند. برخي از سحابيهاي سياره نما نظير M57 در شلياق يا سحابي هليكس در دلو, حلقه اي شكل هستند. سحابي سياره نماي M27 در روباهك دمبلي شكل است, ولي در تلسكوپهاي كوچك مستطيل شكل ديده مي شود. بسياري از سحابيها هم شكلهاي نامنظمي دارند و بايد با استفاده از نقشه يا عكسهاي با نوردهي زياد, مساحت آنها را تخمين زد.

شكل اجرام غير ستاره اي تقريبي است, زيرا اجرام غير ستاره اي ساختار ريزي دارند كه شامل نواحي روشن و تاريك, برشها, بازوهاي مارپيچي و نظاير آنها است. در خوشه هاي كروي و كهكشانها شدت نور با دور شدن از مركز به سرعت كاهش مي يابد. برنامه از اين كاهش صرفنظر مي كند و درخشندگي سطحي ميانگين اين اجسام را برحسب قدر بر دقيقه قوسي مربع و نيز قدر بر ثانيه قوسي مربع محاسبه مي كند. به قدر مجموعي كه از اجسام مختلف در فهرستها موجود است, چندان اعتماد نيست. به علاوه ابعاد ظاهري كه از جسم مشاهده مي شود, به شدت تابع ابعاد تلسكوپي است كه با آن رصد مي كنيم. عوامل ديگر نظير شرايط جوي آسمان و عوامل ديگر هم بر روشنايي و ابعاد قابل مشاهده اجسام آسماني موثرند. در نهايت جسم ابعاد زاويه اي مناسبي داشته باشد تا قابل تشخيص باشد.

در جدول مقادير قدر مجموع, اندازه و درخشندگي سطحي چند جسم مختلف براي مقايسه آمده است. مي توانيد با اجراي برنامه براي اين اجسام دقت برنامه را امتحان كنيد. براي پايان دادن به برنامه, كافي است جايي كه قدر بعدي پرسيده ميشود X را تايپ كنيد.

درخشندگي سطحي اجرام أسماني

قدر بر ثانيه قوسي قدر بر دقيقه قوسي قدر مجموع ابعاد جسم
-10.6 -19.5 -26.8 32 قرص خورشيد
+2.5 -6.4 - - آسمان صاف
3.6 -5.3 -12.6 32 ماه كامل
5.2 -3.7 -2.8 0.8 x 0.7 مشتري
8.2 -0.7 +5.7 0.06 اورانوس
14.2 +5.3 - - زمين تاب
17.6 8.7 9 1 M57
20.5 11.6 8.4 6x4 M1
20.7 11.8 5.9 17 M13
21.1 12.2 8.1 8x4 M27
21.8 12.9 6.8 26x14 M81
22.2 13.3 - - نور مخالف
22.7 13.8 9.2 10x9 M74
22.8 13.9 5.7 62x39 M33
23 14.1 - - تيره ترين آسمان

به درخشندگي بسيار كم كهكشان عظيم M33 در اين جدول توجه كنيد كه نشان مي دهد تا چه حد يافتن اين كهكشان در ميان اجسام غير ستاره اي دشوار است. در حالي كه قدر مجموع اين كهكشان به خوبي در حد ديد چشم غير مسلح است. به خاطر داشته باشيد كه درخشندگي سطحي اجرام آسماني جدا از درخشندگي سطحي آسمان شب است. براي بدست آوردن معياري براي آشكار سازي بصري يا عكاسي مي توانيد از كنتراست ( تضاد – روشني ) استفاده كرد. براي آشكار سازي بصري يا عكاسي كنتراست بين آسمان + جسم و آسمان بايد دست كم 5 درصد باشد. اگر درخشندگي سطحي جسمي 3.5 قدر كم نورتر از آسمان باشد ( شرايطي كه ماه كامل يا شفق و فلق ممكن است پيش آيد ) كنتراست از 5 درصد كمتر مي شود و جسم غير قابل رويت خواهد بود.

اين برنامه به هيچ وجه محدود به اجرام غير ستاره اي اعماق آسمان نيست. اگر قدر مجموع و مساحت هر دنباله دار يا سياره را هم وارد كنيد, برنامه همچنان كار مي كند. از اين نكته مي توانيد در برسي اختفاها استفاده كنيد. به عنوان مثال جدول نشان مي دهد كه درخشندگي سطحي مشتري 5.2 قدر بر ثانيه قوسي مربع است. مساحت زاويه اي يك ستاره حدود يك ثانيه قوسي مربع است. از آنجا كه قدر قمرهاي گاليله اي مشتري حدود 5 يا 6 است, اختفاي آنها به خوبي با تلسكوپ كوچك قابل مشاهده است.

10 REM SURFACE BRIGHTNESS
12 PRINT
14 INPUT " TOTAL MAGNITUDE"; M$
16 IF M$ = "X" THEN 88
18 M = VAL ( M$ ) : PRINT
20 PRINT "TYPE OF AREA:"
22 PRINT " ( C ) CIRCULAR"
24 PRINT " ( E ) ELLIPTICAL"
26 PRINT " ( R ) RECTANGULAR"
28 PRINT " ( I ) IRREGULAR"
30 INPUT " CHOICE" ; C$: PRINT
32 IF C$ = "C" THEN 42
34 IF C$ = "E" THEN 48
36 IF C$ = "R" THEN 58
38 IF C$ = "I" THEN 68
40 GOTO 30
42 REM CIRCULAR
44 INPUT "DIAM IN ARC MIN"; D
46 A = 3.14159265# * D * D / 4: GOTO 72
48 REM ELLIPTICAL
50 PRINT "ENTER ARC MIN --"
52 INPUT " MAJOR AXIS"; A1
54 INPUT " MINOR AXIS"; A2
56 A = 3.14159265 * A1 * A2 / 4: GOTO 72
58 REM RECTANGULAR
60 PRINT "ENTER ARC MIN --"
62 INPUT " LONG SIDE"; A1
64 INPUT " SHORT SIDE"; A2
66 A = A1 * A2: GOTO 72
68 REM IRREGULAR
70 INPUT "AREA IN SQ ARC MIN": A
72 PRINT : IF A >= 1 / 3600 THEN 76
74 PRINT "ATARLIKE": GOTO 86
76 S1 = M + LOG(A) / LOG(100 ^ (1 / 5 ))
78 S2 = S1 + 8.890756
80 PRINT "SURFACE MAGNITUDE --"
82 PRINT " PER SQ ARC MIN: "; S1
84 PRINT " PER SQ ARC SEC: "; S2
86 GOTO 12
88 END

ماه گرفتگی

ماه گرفتگی کلی 13 اسفند 1385








امسال سال خوبی برای منجمان ایرانی به حساب می اید. از گرفتگی ماه و خورشید گرفته تا تجمع سیارات در قسمتی از آسمان. در این مقاله می خواهیم شما را با یک گرفتگی بسیار جذاب امسال آشنا کنیم. یک ماه گرفتگی زیبا. خسوف 13 اسفند. شاید زیباترین گرفتگی امسال پس از کسوف 9 فروردین همین ماه گرفتگی باشد. در کارنامه امسال 2 ماه گرفتگی دیده می شود. یکی ماه گرفتگی جزئی در روزهای 16 و 17 شهریور که در ان فقط 12 درصد از قرص ماه پوشیده می شود و دیگری خسوف 13 اسفند که کلی بوده و در بیشتر نقاط کشور تمام مراحل آن دیده می شود. حال به این ماه گرفتگی می پردازیم:

همان طور که می دانید پدیده ماه گرفتگی یا خسوف موقعی روی می دهد که زمین در میان ماه و خورشید قرار گیرد . در این حالت زمین مانع از رسیدن نور خورشید به سطح ماه می شود و در واقع سایه زمین روی ماه می افتد.این خسوف از لحاظ رویت در جهان در اروپا و آفریقا و آمریکای شمالی و جنوبی و آسیا(به جز بخش غربی) و غرب اقیانوسیه و بخشی از جنوبگان دیده میشود. این ماه گرفتگی در بامداد یکشنبه 13 اسفند رخ می دهد. در آن شب قرص ماه کامل بوده و 15 روزه است. قدر ماه قبل از گرفتگی 5/8- است و فاصله ان با افق 66 درجه است. در ان شب ماه در صورت فلکی اسد قرار داشته و با سیاره طوق بر گردن تنها 22 درجه فاصله دارد. برای عکاسی از این پدیده می توانید ماه گرفته را با زحل در یک میدان دید باز قرار داده و عکسبرداری کنید.

زمان شروع این ماه گرفتگی بصورت جزئی، تمس اول ساعت 00:59:52 می باشد در این زمان ماه در ارتفاع 61 درجه ای از افق قرار دارد. بعد از شروع تماس اول و ورود ماه به تمام سایه زمین تماس دوم و ورود کامل ماه به دورن سایه ساعت 2:13:37 می باشد. در این زمان رنگ ماه به خاکستری و قرمز و قهوه ای گراییده میشود. زمان اوج این گرفت در ساعت 2:50:44 می باشد که ماه در نیمه راه قرار دارد. زمان تماس سوم و پایان گرفت کامل 3:27:49 می باشد که ماه از تمام سایه خارج میشود. تماس چهارم و پایان کامل گرفت در ساعت 4:41:34 می باشد که در این زمان ارتفاع ماه از افق غربی 22 درجه است. زمان طلوع خورشید در این روز نیز 5:29 دقیقه می باشد.



یکی از رویدادهای جالب در زمان این گرفتگی اختفای ستاره ای با ماه می باشد. این ستاره 56 شیر از قدر 5.9 می باشد که در زمان اوج گرفت در پشت ماه پنهان خواهد شد. این اختفا در ساعت 3 و 13 دقیقه و 22 ثانیه شروع می شود و در ساعت 3 و 57 دقیقه و 20 ثانیه پایان می یابد. در زمان اوج این گرفت سیاره زحل در سمت غرب ماه و در صورت فلکی شیر و سیاره مشتری در شرق ماه و در صورتفلکی مارافسای قرار دارد.